Mô hình cánh đồng mẫu lớn được triển khai thí điểm trong vụ hè thu 2011 ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và tỉnh Tây Ninh, với hơn 7.800 ha và 6.400 hộ nông dân tham gia. Mục đích của ngành nông nghiệp trong việc triển khai cánh đồng mẫu lớn là để áp dụng các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến một cách đồng bộ, hiệu quả trên một diện tích lớn. Mô hình cánh đồng mẫu lớn tiến tới xây dựng vùng nguyên liệu thông qua việc liên kết 4 nhà, sản xuất và tiêu thụ nông sản theo hợp đồng…
Kết quả, theo số liệu của Cục Trồng trọt, lợi nhuận tăng thêm từ cánh đồng mẫu lớn so với khu vực sản xuất ngoài mô hình đạt 2,5 - 3 triệu đồng/ha. Cá biệt, có tỉnh như Trà Vinh, lợi nhuận tăng thêm đạt đến 7,5 triệu/ha, nâng tổng lợi nhuận bình quân đạt mức 26 - 27 triệu đồng/ha. Chi phí sản xuất giảm cũng đáng kể do nông dân sử dụng đồng nhất 1 - 2 loại giống trên cùng một cánh đồng, áp dụng phương pháp sạ hàng, lượng giống gieo khoảng 100 - 120kg/ha so với mức thông thường 30kg/ha. Ngoài ra, chi phí phân bón giảm từ 480.000 đồng/ha, thuốc bảo vệ thực vật giảm 110.000 đồng/ha.
Thực tiễn thực hiện cánh đồng mẫu lớn ở ĐBSCL đã hình thành một số hình thức liên kết phổ biến như sau: Tổ chức cung ứng giống lúa đầu vào (Trung tâm giống Tây Ninh); Hợp tác với doanh nghiệp cung ứng phân bón (Công ty Bình Điền); Hợp tác với doanh nghiệp thu mua lúa giống (Công ty Gentraco); Hợp tác với doanh nghiệp khép kín từ đầu vào đến đầu ra (Công ty Bảo vệ thực vật An Giang). Theo đánh giá của Cục Trồng trọt, trong tất cả các hình thức hợp tác nêu trên, phổ biến nhất là tổ chức cung ứng giống lúa đầu vào, hợp tác với doanh nghiệp cung ứng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Cho đến giờ này, cánh đồng mẫu lớn đang thể hiện những ưu điểm của nó và trở nên hấp dẫn đối với nông dân các tỉnh miền Nam. Vụ đông xuân 2011 - 2012, hầu hết các thuộc khu vực ĐBSCL đã đăng ký tiếp tục triển khai cánh đồng mẫu lớn với 16.180ha, và các tỉnh Đông Nam bộ với 2.700 ha.
Vụ Xuân 2012, cánh đồng mẫu lớn chính thức ra Bắc. Hà Nội, Thanh Hóa, Thái Bình và Nam Định- những địa phương được đánh giá có phong trào dồn điền đổi thửa tốt và có nhiều diện tích sản xuất lúa thâm canh và lúa chất lượng cao - đồng lòng thực hiện thí điểm xây dựng mô hình này. Diện tích tối thiểu là 50ha/mô hình, có hệ thống giao thông, thủy lợi thuận lợi cho sản xuất lúa và áp dụng cơ giới hóa. Nông dân tự nguyện tham gia, được đảm bảo quyền lợi và có khả năng đáp ứng được các yêu cầu trong quá trình triển khai.
Khó khăn lớn nhất trong việc triển khai thí điểm cánh đồng mẫu lớn ở miền Bắc là thực trạng đồng ruộng đang hết sức manh mún, nhỏ lẻ, tư duy nông dân bảo thủ, chưa áp dụng được quy trình sản xuất hàng hóa theo quy GAP… Bù lại, xu hướng sản xuất hàng hóa hiện cũng đang hình thành và phát triển mạnh ở nhiều địa phương tại miền Bắc, mà cụ thể là phong trào dồn điền đổi thửa, các vùng sản xuất lúa thâm canh, lúa chất lượng, lúa gieo thẳng quy mô lớn cũng đang hình thành ở nhiều HTX…
Gánh vác nhiệm vụ đưa cánh đồng mẫu lớn từ miền Nam ra miền Bắc sẽ là các doanh nghiệp trong ngành lúa gạo ở miền Nam- có nhiều vốn và kinh nghiệm. Mỗi doanh nghiệp đã xây dựng được cánh đồng mẫu lớn ở miền Nam chịu trách nhiệm phối hợp với các tỉnh phía Bắc xây dựng mỗi tỉnh 1- 2 mô hình cánh đồng mẫu lớn trong vụ xuân 2012. Cụ thể, Tổng Công ty Lương thực miền Bắc chịu trách nhiệm xây dựng tại Thanh Hóa, Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang xây dựng mô hình tại Thái Bình, Công ty Phân bón Bình Điền (Long An) xây dựng mô hình tại Nam Định.
Cánh đồng mẫu lớn là điểm tựa để triển khai đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Đây là mô hình cần nhân rộng, phấn đấu đạt khoảng 50.000 ha trong năm 2012 và 100.000 ha trong năm 2013, từ từ tiến tới sản xuất 1 triệu ha. Đây cũng là mô hình để thực hiện nông thôn mới. Thứ trưởng Bộ NN và PTNT BÙI BÁ BỔNG |
Minh Trung - theo Người đại biểu nhân dân