• Agribank M_Plus
  • Logo Agribank mới
  • Logo Agribank mới 2
Kinh nghiệm quốc tế về hạn chế sự ảnh hưởng của tiền gửi Chính phủ đến kiểm soát tiền tệ của NHTW
(Cập nhật lúc 0:0 ngày 20/5/2008)

Để kiềm chế lạm phát vẫn tiếp tục gia tăng ở mức cao, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Văn bản số 319/TTg-KTTH, ngày 3 tháng 3 năm 2008 về việc tăng cường các biện pháp kiềm chế lạm phát năm 2008

  Trong đó có giải pháp chỉ đạo Bộ Tài chính sớm thực hiện chuyển số dư tiền gửi Kho bạc tại các NHTM hiện nay về NHNN. Đây là giải pháp rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay để nâng cao hiệu quả điều hành CSTT và kiểm soát lạm phát. Bởi tiền gửi chính phủ là cấu thành không nhỏ tác động làm thay đổi tổng phương tiên thanh toán của nền kinh tế. Nhiều nghiên cứu của các quốc gia trên thề giới cho thấy việc thu và chi tiêu của Chính phủ diễn ra mạnh mẽ có thể gây sáo trộn tiền cơ bản của NHTW. 
Trên thực tế ở Việt Nam, cũng như nhiều nước đang phát triển khác, sự biến động của tiền gửi Kho bạc có những lúc tăng cao đáng kể làm giảm mạnh vốn khả dụng của các NHTM, qua đó làm tăng lãi suất thị trường liên ngân hàng. Ngược lại cũng có lúc tiền gửi Kho bạc giảm mạnh làm vốn khả dụng của các NHTM tăng gây phức tạp cho điều hành Tổng phương tiện thanh toán và lãi suất ngắn hạn của NHTW. Đặc biệt ở những nước một phần tiền gửi kho bạc được gửi tại các NHTM thì việc kiểm soát tiền tệ và lãi suất cuả NHTW gặp nhiều trở ngại hơn, vì NHTW sẽ khó kiểm soát nguồn vốn của các NHTM.

Do vậy, một thực tế đặt ra đối với các nước là phải có những giải pháp làm giảm ảnh hưởng của tiền gửi Chính phủ đến điều hành tổng phương tiện thanh toán cũng như điều hành lãi suất. Một vài nước đã thực hiện các bước để cải thiện khả năng dự báo sự giao động của các khoản tiền gửi Chính phủ tại NHTW thông qua sự phân bổ và qui định các chuẩn mực, Chẳng hạn, tại Brasil việc thu thuế thu nhập và việc chi tiêu qua NHTW được thực hiện theo lịch trình định trước, đặc biệt là những khoản giao dịch lớn lại càng phải thông báo trước. Tại Mexico, Kho bạc phải thông báo trước một ngày trước khi việc chuyển tiền được thực hiện. ở Peru một ủy ban gồm đại diện của NHTW, Kho bạc Nhà nước và Bộ Tài chính triệu tập họp hàng tháng để dự báo các giao dịch Ngân sách, những thông tin chi tiết hơn được BTC thông báo cho NHTW hàng tuần. ở Malaysia, các cuộc họp giữa NHTW với Kho bạc thường xuyên được tổ chức để thảo luận về nhu cầu rút tiền của Chính phủ và bắt buộc phải có những thông báo trước đối với những khoản chuyển tiền lớn. ở Colombia, một thỏa thuận qui định mức số dư tiền gửi trung bình của Chính phủ được duy trì tại NHTW. Tại Indonesia và Singapore, các khoản tiền thu thuế chuyển về ngân hàng trung ương được sắp xếp, xử lý thành những khoản tiền biến động nhỏ trên tài khoản của Chính phủ. Tại Israel, pháp luật xác định rõ các bước giảm thâm hụt tài khóa và mô hình dự báo theo mùa của các khoản thu nhập và chi tiêu của Chính phủ nhằm tối thiểu hóa sự đột biến trong việc giải ngân. Tại Thái Lan, những khoản tiền gửi hay rút tiền lớn thường được lên lịch trước. Tại Mỹ, Kho bạc nhà nước cố gắng duy trì sự cân bằng ( số dư) vững chắc hoạt động tại Quỹ dự trữ liên bang.

Kinh nghiệm của NHTW các quốc gia công nghiệp cho thấy rằng, mằc dù đã có nhiều nỗ lực để hạn chế những biến động của tiền gửi Chính phủ, nhưng sự biến động về tài chính của Chính phủ vẫn thường xuyên phá vỡ việc điều hành TPTTT của NHTW. Do vậy, trên thực tế ở một số nước đã áp dụng những giải pháp mạnh, một trong những giải pháp đó là không cho chính phủ thay đổi số dư ( hay thặng dư vượt quá mức kế hoạch) với NHTW hoặc trên thị trường qua đêm. Một giải pháp khác là phạt chính phủ, bằng cách không trả lãi cho tiền gửi vượt mức qui định. ở một số nước đã có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHTW với kho bạc nhà nước để biến tiến gửi chính phủ là công cụ hữu hiệu cho điều hành CSTT. Điển hình là NHTW Malaysia . “NHTW Malaysia giữ tiền gửi của của Chính phủ . Đây là một công cụ hiệu quả để quản lý tiền tệ, không chỉ kiểm soát nguồn vốn khả dụng mà còn đảm bảo rằng hoạt động của chính phủ đồng nhất với hoạt động của NHTW. Việc NHTW bắt đầu giữ trở lại tiền gửi chính phủ năm 1990 là một trong những biện pháp chính đưọc thực hiện trong thời kỳ 1990-1996 để đảm bảo rằng chính phủ không gửi tiền tại hệ thống ngân hàng một cách không cần thiết làm ảnh hưởng đến việc thắt chặt tiền tệ của NHTW trong giai đoạn đó. Theo quy định này, NHTW Malaysia sẽ quản lý tiền của chính phủ, với mức lãi suất phù hợp và hạn chế tình trạng dư thừa vốn khả dụng. Khi vốn khả dụng thiếu, NHTW Malaysia có thể lại bơm những khoản tiền gửi này ra hệ thống ngân hàng. Một thoả thuận tương tự cũng đã được lập với Quỹ hỗ trợ việc làm kể từ tháng 2/1992. Phù hợp với định hướng thị trường, lãi suất trả cho hai tài khoản này là lãi suất thị trường ”.

Đối với Việt Nam, theo Quy định tại Điều 34 Luật NHNN thì NHNN mở tài khoản và thực hiện các giao dịch cho KBNN, ở huyện, thị xã không phải là tỉnh lỵ, KBNN mở tài khoản tại một NHTM nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều KBNN tỉnh, thành phố đã mở tài khoản tại chi nhánh NHTM nhà nước, nơi có chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố.Hiện nay mức độ gửi tiền của Kho bạc tại các NHTM chiếm trên 50% tổng tiền gửi kho bạc tại NHNN. Điều này, thực sự gây cho NHNN khó khăn trong kiểm soát tiền tệ. Theo qui định về thống kê tiền tệ của IMF, tiền gửi của chính phủ, do tính chất là khoản tiền chi tiêu có kế hoạch nên không có tác động đến lãi suất thị trường nên không được hạch toán vào MS, nó được hạch toán bên tài sản có ( phần trên) của bảng cân đối tiền tệ toàn ngành với dấu (-), có nghĩa là tiền gửi chính phủ càng lớn thì M2 càng giảm. Vì vậy, nếu tiền gửi chính phủ gửi tại các NHTM, số tiền này đã tạo tiền, qua đó ảnh hưởng đến cung cầu vốn và lãi suất thị trường mà NHNN không thể kiểm soát được.

Do vậy có thể nói, giải pháp chuyển tiền gửi chính phủ từ các NHTM về NHNN là bước đầu tạo thuận lợi cho NHNN trong việc kiểm soát dòng tiền tại khu vực công. Nhất là trong bối cảnh hiện nay khi NHNN đang cần hút tiền về để giảm áp lực tăng tín dụng tại các NHTM thì giải pháp này đã hỗ trợ tích cực cho mục tiêu trên. Tuy nhiên, việc chuyển tiền gửi kho bạc từ các NHTM về NHNN sẽ gây ra sự thiếu hụt nguồn vốn nhất định cho các NHTM, nhất là các NHTM Nhà nước, vì vậy việc chuyển dịch này cần có lộ trình để các NHTM điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn của mình cho thích hợp./

Các tin mới hơn
Agribank và "Đề án đầu tư tín dụng cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn"
(11/03/2009)
Một số nhìn nhận về nguyên nhân lạm phát Việt Nam
(20/05/2008)
Các tin cũ hơn
Những bình luận về lịch sử tín dụng nông nghiệp - nông dân -nông thôn và sứ mệnh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thời kỳ WTO
(20/05/2008)
Cập nhật ngày
Áp dụng tại Sở giao dịch Agribank
Tỷ giá có thể thay đổi trong ngày
Danh hiệu