Gần 39.000 khách hàng. Dư nợ chạm ngưỡng 28.000 tỷ đồng. Hàng loạt gói tín dụng “đo ni đóng giày” cho nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch… Những con số ấy là thước đo cho nỗ lực của Agribank trong việc đưa tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) vào hơi thở của hoạt động kinh doanh.

Nhưng, phía sau những con số đầy lạc quan ấy là những trăn trở của người trong cuộc. Liệu dòng vốn này đã thực sự “chảy” thông suốt? Tại hội thảo “Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh”, câu trả lời từ chính những người thực thi chính sách tại Agribank đã làm rõ một thực tế: Muốn mở van dòng vốn xanh, không thể chỉ dựa vào quyết tâm của ngân hàng. Chúng ta cần một hệ sinh thái đồng bộ, từ chính sách tới công cụ hỗ trợ.

Khi “Xanh” là tồn tại

Biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện của tương lai mà đang tác động trực tiếp lên từng tấc đất, từng mùa vụ của người nông dân. Với Agribank - ngân hàng giữ vai trò chủ lực trong dòng chảy vốn nông nghiệp, nông thôn - xanh hóa không chỉ là trách nhiệm xã hội. Đó là phương thức để sinh tồn.

Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, chia sẻ thẳng thắn: Tín dụng xanh là sợi dây liên kết để biến các cam kết ESG trên giấy tờ thành hành động thực tế trên những cánh đồng, trong những nhà máy.

Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước)

Cách Agribank làm cũng rất khác. Ngân hàng không chỉ bơm vốn mà nhúng mình vào quá trình chuyển đổi. Từ việc tích hợp rủi ro môi trường vào quy trình thẩm định nội bộ, đến việc bắt tay với các tổ chức quốc tế như để “huấn luyện” cán bộ về tài chính xanh. Đó là sự chuyển dịch từ thái độ cấp vốn đơn thuần sang cung cấp vốn có trách nhiệm. 

Những dòng vốn chảy về đúng địa chỉ

Hãy nhìn vào những con số. Đến cuối năm 2025, Agribank vẫn giữ vị thế dẫn đầu trong hệ thống về quy mô khách hàng tiếp cận tín dụng xanh. 53% dư nợ rót vào năng lượng sạch, 27% cho lâm nghiệp bền vững và 20% cho nông nghiệp xanh.

Nhưng dòng vốn của Agribank không chỉ “nằm” ở các dự án điện mặt trời quy mô lớn. Dòng vốn còn chảy vào những ngóc ngách nhỏ nhất của nền kinh tế. Đó là chương trình 50.000 tỷ đồng cho nông nghiệp công nghệ cao. Là 30.000 tỷ đồng nằm trong Đề án “1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp” ở Đồng bằng sông Cửu Long. Hay gần gũi hơn, là những khoản vay cho xe điện, cho sản phẩm OCOP, cho sự cơ giới hóa trên những vùng quê còn nghèo khó.

Cách Agribank làm rất thực tế: Ngân hàng hiểu rằng, ở Việt Nam, muốn “xanh” thì phải đi từ gốc - tức là từ người nông dân và những doanh nghiệp vừa và nhỏ

Điểm nghẽn không nằm ở túi tiền

Thế nhưng, nghịch lý là nhu cầu vốn thì lớn mà dòng vốn thực tế vẫn chưa đủ mạnh. Tại sao?

Ông Nguyễn Quang Ngọc chỉ ra một sự thật rằng: Khó khăn lớn nhất không nằm ở thiếu vốn, mà nằm ở “hạ tầng” xung quanh nó. Việt Nam hiện vẫn thiếu một bộ tiêu chuẩn định danh xanh (Green Taxonomy) chuẩn hóa. Không có “thước đo” chung, ngân hàng thẩm định theo tiêu chuẩn này, doanh nghiệp lại làm báo cáo theo tiêu chuẩn khác.

Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường - Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Một bài toán khác khó giải không kém: Khách hàng thiếu hồ sơ môi trường, thiếu khả năng xây dựng báo cáo ESG và quan trọng nhất là nhiều dự án xanh thường cần vốn dài hạn, trong khi vốn ngân hàng chủ yếu là vốn huy động ngắn hạn. Làm sao để “lấy ngắn nuôi dài” khi rủi ro thiên tai luôn rình rập trên những cánh đồng?

Đây là lúc góc nhìn của ngân hàng chạm tới bài toán quản lý vĩ mô.

Bản hòa ca chính sách

Tại hội thảo, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cũng thừa nhận: Ngân hàng đã có những khung pháp lý cơ bản, nhưng để “bung” được sức mạnh của dòng vốn này, cần một hệ thống tiêu chí đồng bộ hơn.

Ở chiều ngược lại, ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra một góc nhìn mang tính thời cuộc. Thế giới đang dựng lên những hàng rào kỹ thuật như CBAM (Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon). Nếu doanh nghiệp không đổi mới công nghệ, không sản xuất tuần hoàn, họ sẽ bị gạt khỏi cuộc chơi toàn cầu. Khi đó, tín dụng xanh không còn là sự ưu đãi, đó là “chiếc phao cứu sinh” cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank

Mở van bằng cách nào?

Để thực sự "mở van" cho dòng vốn tín dụng xanh tuôn chảy, Agribank - từ góc nhìn của một đơn vị trực tiếp thực thi đã đưa ra những kiến nghị mang tính nền tảng và cấp thiết. 

Trước tiên, cơ quan quản lý cần sớm ban hành một "bộ luật" cụ thể hay nói cách khác là hệ thống phân loại ngành kinh tế xanh quốc gia, để các ngân hàng có cơ sở pháp lý vững chắc trong việc thẩm định và đánh giá dự án.

Nguồn vốn Agribank luôn gắn với mục tiêu phát triển bền vững

Song song với đó, việc hỗ trợ kỹ thuật cũng đóng vai trò then chốt, bởi lẽ các doanh nghiệp sẽ khó lòng tự mình thực hiện các báo cáo ESG chuẩn mực nếu thiếu đi những chương trình đào tạo quốc gia bài bản. Cuối cùng, để các tổ chức tín dụng đủ tự tin mở rộng quy mô cho vay mà không lo ngại rủi ro về vốn, Nhà nước cần thiết lập các cơ chế chia sẻ rủi ro như các quỹ bảo lãnh tín dụng hoặc chính sách hỗ trợ lãi suất cho những dự án dài hạn, giúp giải tỏa nỗi lo về sự mất cân đối tài chính trong quá trình chuyển đổi xanh.

Agribank đã và đang đi những bước tiên phong. Nhưng để những dòng vốn ấy chảy thành sông, thành biển, cần sự đồng thuận của cả một hệ sinh thái. Khi những nút thắt về cơ chế được tháo gỡ, dòng vốn xanh sẽ thực sự là mạch máu nuôi dưỡng một nền kinh tế Việt Nam hiện đại, bền vững và đủ sức đứng vững trên bản đồ thế giới vào năm 2050.

Đó không chỉ là bài toán của ngân hàng. Đó là bài toán của sự phát triển quốc gia.

Minh Nguyệt

Quay trở lại