Kỳ 2: Ngành ngân hàng trong “cuộc đại vươn mình” chuyển đổi số 

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ, chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu, con đường phải đi của mọi lĩnh vực. Trong đó ngành ngân hàng được xác định là lĩnh vực tiên phong. Bám sát chủ trương, định hướng của Đảng và Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách mạnh mẽ, cùng sự nhập cuộc quyết liệt của các tổ chức tín dụng, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang thực sự bước vào một “cuộc đại vươn mình” mang tính toàn diện và sâu sắc.

Chuyển đổi số - Chiến lược trọng tâm của ngành ngân hàng

Chuyển đổi số không còn chỉ là xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, từ y tế, giáo dục đến tài chính, thương mại... góp phần cải thiện hiệu quả quản lý, nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Trong đó, ngành ngân hàng đang nổi lên như một lĩnh vực đi đầu. Việc ứng dụng công nghệ số ngày càng sâu rộng đã góp phần cụ thể hóa các mục tiêu quan trọng theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nhận thức rõ vai trò chiến lược, toàn ngành đã xác định chuyển đổi số là định hướng phát triển trọng tâm, tạo nền tảng cho hệ thống tài chính hiện đại, minh bạch và bền vững.

Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020 Phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” với 3 trụ cột là Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, ngày 11/5/2021, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Quyết định số 810/QĐ-NHNN, phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi số ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 với quan điểm lấy người dân làm trung tâm và tiện ích, thuận tiện cho người sử dụng dịch vụ là thước đo hiệu quả chuyển đổi số. Việc ban hành Quyết định số 810/QĐ-NHNN có thể xem là cột mốc quan trọng giúp xác định rõ định hướng, kế hoạch triển khai của ngành ngân hàng trong xu thế chuyển đổi số. 

Ngân hàng Nhà nước cũng chọn ngày 11/5 hằng năm là “Ngày chuyển đổi số ngành ngân hàng” để lan tỏa những kết quả tích cực của ngành trong chuyển đổi số, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số quốc gia cũng như đóng góp tích cực cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Ngành ngân hàng ứng dụng công nghệ số ngày càng sâu rộng 

Triển khai thực hiện Kế hoạch số 01-KH/BCĐTW ngày 21/3/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, Ngân hành Nhà nước Việt Nam đã ban hành kế hoạch của ngành ngân hàng, kèm theo Quyết định số 1938/QĐ-NHNN ngày 28/4/2025 (Quyết định số 1938).

Việc xây dựng và phát động phong trào “Bình dân học vụ số” trong ngành ngân hàng theo Quyết định số 1938 có ý nghĩa quan trọng trong việc phổ cập kiến thức nền tảng về chuyển đổi số và kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Chia sẻ tại Hội nghị phát động phong trào "Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" và phong trào "Bình dân học vụ số" của ngành ngân hàng gắn với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị ngày 29/5/2025, bà Nguyễn Thị Hồng, khi đó là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh: "Chuyển đổi số là con đường tất yếu để phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, vì vậy chúng ta vui vẻ, phấn khởi, nhiệt huyết cùng nhau bước đi, không ngần ngại và không thể có cản trở. Toàn ngành ngân hàng sẽ tiếp tục tiên phong, đi đầu trong chuyển đổi số để cùng đất nước bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".

Những con số ấn tượng của tiến trình chuyển đổi

Từ việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, phát triển các sản phẩm số, đến tái cấu trúc mô hình vận hành và dịch vụ, nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đang trở thành những “đội quân” tiên phong, không chỉ nâng cao hiệu quả nội tại mà còn tạo động lực lan tỏa, thúc đẩy quá trình số hóa trong các ngành kinh tế khác.

Trong những năm vừa qua, ngành Ngân hàng Việt Nam đã đạt được những bước tiến nhanh và mạnh trong chuyển đổi số, phù hợp với Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (Quyết định 810/QĐ-NHNN). Các tổ chức tín dụng đã đầu tư mạnh ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud), tự động hóa quy trình bằng rôbốt (RPA)... để nâng cao hiệu quả hoạt động, gia tăng trải nghiệm khách hàng và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Đặc biệt, xu hướng siêu cá nhân hóa (hyper-personalization) đang trở thành điểm nhấn, cho phép chào mời, cung cấp các sản phẩm, dịch vụ may đo theo từng khách hàng gắn với bối cảnh giao dịch dựa trên phân tích dữ liệu thời gian thực.

 Thanh toán không dùng tiền mặt trên ứng dụng Agribank Plus tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng

Những nỗ lực này đã mang lại kết quả ấn tượng. Tính đến cuối năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã sở hữu tài khoản ngân hàng, cho thấy mức độ phổ cập tài chính ngày càng sâu rộng.

Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, trở thành xu hướng chủ đạo trong nền kinh tế số. Năm 2025, tổng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 28 lần GDP. Riêng trong quý I/2026, số lượng giao dịch tăng 37,98%, giá trị tăng 14,22% so với cùng kỳ; giao dịch qua Internet tăng 65,68%, qua điện thoại di động tăng 33,22%, còn thanh toán bằng mã QR tăng 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị. Trong khi đó, giao dịch qua ATM giảm 9,29%, phản ánh xu hướng giảm dần sử dụng tiền mặt trong đời sống hàng ngày.

Cùng với đó, dịch vụ Mobile Money tiếp tục phát huy vai trò mở rộng tiếp cận tài chính toàn diện, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Tính đến ngày 31/3/2026, cả nước có 11,45 triệu tài khoản Mobile Money, ghi nhận 5,64 triệu giao dịch với tổng giá trị đạt 154,34 tỷ đồng.

Việc khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID cũng đang tạo bước tiến lớn trong công tác định danh, xác thực khách hàng. Đến ngày 24/4/2026, hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học. Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia (CIC) đã xử lý khoảng 57 triệu lượt hồ sơ, làm sạch gần 44,5 triệu dữ liệu khách hàng. Nhiều tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán đã tích hợp xác thực sinh trắc học và VNeID vào các dịch vụ tài chính số, góp phần nâng cao tính an toàn và thuận tiện trong giao dịch.

Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời xây dựng các API kết nối, chia sẻ dữ liệu với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước thông qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP).

Công tác bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống tiếp tục được chú trọng trong quá trình chuyển đổi số. Hệ thống giám sát, cảnh báo rủi ro SIMO hiện đã được triển khai tại 149 đơn vị, hỗ trợ cảnh báo hơn 3,8 triệu lượt khách hàng; trong đó, hơn 1,2 triệu giao dịch có dấu hiệu rủi ro đã được dừng hoặc hủy, với tổng giá trị trên 4,3 nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách hành chính trong ngành Ngân hàng cũng được triển khai quyết liệt theo hướng số hóa toàn trình. Ngân hàng Nhà nước đã cắt giảm 269/298 thủ tục hành chính, tương đương 90,3%, đồng thời cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh. Trong năm 2025, đã có 57 dịch vụ công toàn trình được cung cấp. Riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ số hóa đạt 73,97%, hồ sơ điện tử đạt 78,87%, tỷ lệ khai thác dữ liệu đạt 68,9%. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính đã xử lý hơn 5.300 hồ sơ, với mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp duy trì trên 90%.

Từ những con số trên có thể thấy, sự chuyển mình mạnh mẽ của các ngân hàng không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động ngành tài chính ngân hàng mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đến các ngành kinh tế khác. Việc cung cấp các dịch vụ số tiện lợi, giải pháp thanh toán thông minh, tích hợp tài chính vào chuỗi cung ứng giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu dòng tiền và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Phạm Giang

Còn tiếp: Kỳ 3 - Agribank và dấu ấn trong hành trình chuyển đổi số ngành ngân hàng

Quay trở lại