Chuẩn bị bước vào cao điểm mùa khô năm nay, khi xâm nhập mặn đã bao trùm toàn xã Cù Lao Dung (TP. Cần Thơ), nhiều nhà vườn ở đây không còn bị động, lo “chạy nước” như trước. Bằng việc chủ động tích trữ nước ngọt, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm và tái cơ cấu sản xuất, nông dân vùng mặn đang từng bước bảo vệ căn cơ những vườn cây ăn trái, từng bước thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Trước đây vào mùa khô, xã Cù Lao Dung - địa bàn ven biển của TP. Cần Thơ - thường xuyên đối mặt với tình trạng khan hiếm nước ngọt. Ông Nguyễn Văn Đắc, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Qua công tác quan trắc, độ mặn trên địa bàn nhiều thời điểm đã vượt ngưỡng 4 phần nghìn, mặn xâm nhập bao trùm toàn xã, gây áp lực lớn cho hơn 9.000 ha đất sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, nỗi lo này nay không còn nữa, áp lực thiếu nước tưới không còn quá căng thẳng. Nguyên nhân là nhờ sự vào cuộc của các cấp, các ngành hữu quan trong việc chủ động điều chỉnh mùa vụ, cơ cấu lại cây trồng phù hợp với điều kiện hạn mặn. 

Mận hữu cơ màu sắc bắt mắt, trái to, thịt chắc, ngọt,… được thị trường ưa chuộng.

Hiện nay, phần lớn diện tích mía ở đây đã bước vào thời kỳ thu hoạch, không còn nhu cầu sử dụng nước. Các loại cây ăn trái chủ lực cũng đang trong thời kỳ nuôi dưỡng thân, cành, lá, chờ đầu mùa mưa mới xử lý ra hoa, nên lượng nước tưới giảm đáng kể.

Bên cạnh các giải pháp điều tiết từ cơ quan chuyên môn và Chính quyền địa phương, nhiều nông dân Cù Lao Dung cũng đã chủ động tìm lời giải cho bài toán nước ngọt ngay trong vườn nhà.

Gắn bó nhiều năm với vùng đất giàu phù sa, nhưng thường xuyên chịu tác động của hạn mặn, ông Trần Văn Phục (ấp Võ Thành Văn) sớm nhận ra: Muốn làm nông nghiệp bền vững, phải chủ động được nguồn nước. Từ nhận thức này, nhiều năm nay ông đã dành thời gian nghiên cứu, thử nghiệm các giống cây trồng khác nhau, đặc biệt là lai tạo thành công giống “Mận hồng Sân Tiên”- loại cây có khả năng chịu mặn lên đến 10 phần nghìn.

Song song với việc chọn giống, ông Phục mạnh dạn đầu tư hạ tầng, trang bị công nghệ tưới tiêu bài bản. Ngay từ mùa khô 2015-2016, ông đã cải tiến hệ thống tưới truyền thống sang tưới tự động hoàn toàn, kết hợp tưới nước và bón phân cùng lúc. Hệ thống được lắp đặt ngầm dưới mặt đất khoảng 2cm, giúp hạn chế thất thoát nước và phân bón, đồng thời cung cấp dinh dưỡng chính xác theo nhu cầu từng cây, từng giai đoạn sinh trưởng.

Mận được đóng gói bao bì cẩn thận, chuẩn bị đưa ra thị trường tiêu thụ

Nhờ cách làm này, chi phí sản xuất giảm hơn 30% so với phương thức canh tác cũ, trong khi chất lượng trái mận được nâng lên rõ rệt, hạn chế tồn dư phân bón.

Đào hồ trữ nước - giải pháp căn cơ

Công việc làm ăn của gia đình đang trên đà thuận lợi, ông Phục quyết định mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, nhận thấy xâm nhập mặn ngày càng diễn biến phức tạp và cực đoan, nên lần này ông Phục đã đầu tư đào 4 hồ trữ nước ngọt trong khu vườn rộng 40 ha (gồm 1 hồ lớn và 3 hồ nhỏ) với tổng diện tích mặt nước khoảng 40.000m². Nguồn nước được lấy từ sông Hậu kết hợp tích trữ nước mưa. Khi bước vào cao điểm mùa khô, toàn bộ hệ thống được khép kín, chủ động cung cấp nước tưới cho vườn cây.

Hệ thống tưới nước kết hợp phân bón giúp nhà vườn giảm đáng kể thất thoát nước và phân bón.

“Tôi xác định đây là giải pháp căn cơ. Cù Lao Dung giống như một lòng chảo nước ngầm. Những năm trước sản xuất chưa nhiều thì còn đủ nước, nhưng vài năm tới nếu mở rộng diện tích, nhu cầu tăng cao mà không có hồ trữ nước thì nguy cơ thiệt hại rất lớn”, ông Phục chia sẻ.

Không dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, ông còn tận dụng diện tích mặt hồ để phát triển mô hình du lịch sinh thái, thả nuôi cá, xây dựng homestay, mời gọi du khách đến tham quan, trải nghiệm vườn mận đặc sản - qua đó gia tăng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích.

Ao nhỏ - hiệu quả lớn

Ở những vườn cây quy mô vừa và nhỏ, bà con nông dân ở đây đã linh hoạt đào ao lót bạt để trữ nước. Ông Trần Văn Thiền (ấp Vàm Hồ A), chủ vườn 4  ha thanh nhãn cho biết: Ngay từ khi lập vườn, gia đình đã đào ao trữ nước dung tích khoảng 220m³, kết hợp khoan giếng sâu 117m để chủ động nguồn tưới trong mùa khô.

Dù dung tích ao không lớn, nhưng nhờ áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm và giữ ẩm đất tốt, vườn nhãn của ông vẫn sinh trưởng ổn định qua các đợt hạn mặn. “Mùa khô phải tưới kỹ hơn, mất khoảng 3 giờ cho 4ha. Bình thường đất giữ ẩm tốt thì chỉ cần khoảng 1,5 giờ”, ông Thiền nói.

Hiện nay, đa số nhà vườn ở Cù Lao Dung dành từ 20-30% diện tích đất để đào ao trữ nước. Chính quyền địa phương cũng khuyến khích người dân ứng dụng tưới tiết kiệm, tưới tự động nhằm giảm áp lực khai thác nước ngầm.

Dòng vốn tín dụng xanh tiếp sức nhà vườn

Để những mô hình thích ứng hạn mặn được nhân rộng, dòng vốn tín dụng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Với định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, Agribank Chi nhánh Cù Lao Dung - Sóc Trăng đã và đang đồng hành cùng người dân trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất.

Cán bộ Agribank tham quan khu vườn “Mận hồng Sân Tiên” ở xã Cù Lao Dung, TP.Cần Thơ

Chia sẻ về quá trình tiếp cận vốn vay, ông Trần Văn Phục cho biết nhờ nguồn vốn tín dụng xanh từ Agribank, gia đình có điều kiện đầu tư bài bản theo phương châm “chậm mà chắc”. Lợi nhuận làm ra tiếp tục được tái đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cấp hạ tầng như kho lạnh, hệ thống rửa trái cây, tưới tự động…

Ông Mai Văn Thanh - Giám đốc Agribank Chi nhánh Cù Lao Dung Sóc Trăng, cho biết: Dư nợ cho vay lĩnh vực “Tam nông” hiện chiếm khoảng 98% tổng dư nợ của đơn vị. Ngân hàng thường xuyên triển khai các chương trình ưu đãi lãi suất, tạo điều kiện để nông dân, hợp tác xã mạnh dạn đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong hành trình thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, bên cạnh sự chủ động của nông dân và định hướng từ Chính quyền địa phương và các ngành các cấp hữu quan, dòng vốn tín dụng xanh của Agribank đang trở thành điểm tựa quan trọng giúp Cù Lao Dung giữ vững vùng cây ăn trái. Thông qua các chương trình cho vay ưu đãi phục vụ “Tam nông”, Agribank đã kịp thời tiếp sức cho nông dân đầu tư hạ tầng trữ nước ngọt, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, lựa chọn giống cây trồng phù hợp, từng bước hình thành những mô hình sản xuất thích ứng, hiệu quả và bền vững.

Không chỉ là nguồn lực tài chính, Agribank còn đóng vai trò bạn đồng hành, sẻ chia cùng nhà nông, góp phần khơi thông dòng vốn cho tái cơ cấu nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên nước hợp lý. Từ những ao trữ nước trong vườn mận, vườn nhãn đến các mô hình sản xuất sạch, nông nghiệp sinh thái, dấu ấn của tín dụng xanh Agribank đang hiện hữu rõ nét, tạo nền tảng để Cù Lao Dung chủ động vượt qua hạn mặn, nâng cao giá trị nông sản và phát triển nông nghiệp theo hướng xanh- bền vững trong tương lai.

Minh Khương - VPĐD Tây Nam Bộ
 

Quay trở lại