Bối cảnh và yêu cầu mới

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động ngân hàng. Thanh toán điện tử, ngân hàng trên điện thoại di động, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ chuỗi khối cho phép xử lý khối lượng giao dịch rất lớn với chi phí thấp, đưa dịch vụ tài chính đến tận vùng sâu, vùng xa.

Cùng lúc, Việt Nam cam kết thực hiện Chương trình nghị sự 2030 với 17 Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs), Chiến lược tăng trưởng xanh và Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia. Ngân hàng Nhà nước định hướng thúc đẩy ngân hàng xanh, tín dụng xanh, thanh toán không dùng tiền mặt. Với Agribank - ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực trong nông nghiệp, nông thôn - yêu cầu đặt ra không chỉ là “số hóa” mà còn phải “xanh hóa” dòng vốn, đóng góp trực tiếp cho các mục tiêu:

●    Giảm nghèo, tạo việc làm và giảm bất bình đẳng (SDG 1, 2, 8, 10);

●    Năng lượng sạch, khí hậu và tài nguyên (SDG 7, 13, 15);

●    Hạ tầng, đổi mới sáng tạo và đô thị - nông thôn bền vững (SDG 9, 11);

●    Thể chế, minh bạch và quan hệ đối tác (SDG 16, 17).

17 Mục tiêu Phát triển bền vững do Liên Hợp Quốc đề ra

Dấu ấn Agribank trong thực hiện SDGs

Tài chính toàn diện, chống tín dụng đen (SDG 1, 2, 8, 10)

Từ năm 2021, Agribank miễn phí chuyển tiền trong nước trên toàn hệ thống chi nhánh, phòng giao dịch và kênh ngân hàng điện tử. Chính sách này giúp người dân, nhất là khu vực nông thôn, sử dụng dịch vụ ngân hàng chính thức, giảm lệ thuộc vào tiền mặt và các kênh cho vay phi chính thức.

Chương trình tín dụng tiêu dùng nhằm hạn chế “tín dụng đen” đã đạt doanh số lũy kế hàng chục nghìn tỷ đồng, phục vụ hàng chục nghìn khách hàng thu nhập thấp. Cho vay qua tổ, nhóm của Hội Nông dân, Hội Phụ nữ với dư nợ trên 60 nghìn tỷ đồng và hơn một triệu thành viên giúp nâng chất lượng tín dụng vi mô, tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ, góp phần trực tiếp vào SDG 1, 2, 5, 10.

Agribank cũng là ngân hàng chủ lực thực hiện nhiều chương trình tín dụng chính sách và chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, việc làm, nhà ở, nước sạch…, qua đó đóng góp rõ rệt vào SDG 1, 2, 6, 8, 11.

Ngân hàng số và hạ tầng thanh toán (SDG 8, 9, 11, 12)

Đến 31/10/2025, Agribank duy trì hơn 2.000 chi nhánh, phòng giao dịch và 68 điểm giao dịch lưu động bằng ô tô chuyên dùng tại 486 xã, thực hiện hàng chục nghìn phiên giao dịch, phục vụ hàng triệu lượt khách hàng. Mô hình “ngân hàng số kết hợp ngân hàng lưu động” giúp người dân vùng sâu, vùng xa tiếp cận tín dụng, tiết kiệm, thanh toán không dùng tiền mặt, gắn với SDG 8 và SDG 11 về phát triển bao trùm.

Agribank phát triển đồng bộ Agribank E-Mobile Banking/Agribank Plus, Internet Banking, hệ thống ATM/CDM, POS và thanh toán bằng mã QR. Năm 2025, hệ sinh thái ngân hàng số của Agribank xử lý hơn 80 triệu giao dịch thanh toán, tổng giá trị trên 73 nghìn tỷ đồng, đồng thời mở rộng kết nối với hơn một nghìn đối tác là công ty công nghệ tài chính, trung gian thanh toán và đơn vị cung cấp dịch vụ thiết yếu. Đây là nền tảng quan trọng để Agribank triển khai các sản phẩm tín dụng xanh và tiết kiệm xanh trên môi trường số.

Trung tâm thanh toán tập trung kết nối các hệ thống thanh toán trong nước, Kho bạc Nhà nước, hải quan, cổng dịch vụ công, doanh nghiệp cung cấp điện, nước, viễn thông… và nhiều ví điện tử. Cùng với việc kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tích hợp định danh điện tử VNeID cho hơn 10 triệu khách hàng, Agribank góp phần giúp tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng tại Việt Nam đạt gần 87% vào cuối năm 2025. Đây là đóng góp thiết thực cho SDG 9 và SDG 12 về hạ tầng hiện đại và tiêu dùng - sản xuất có trách nhiệm.

Tín dụng xanh và nông nghiệp thích ứng khí hậu (SDG 2, 7, 13, 15)

Agribank duy trì dư nợ tín dụng xanh khoảng 28,8 nghìn tỷ đồng và triển khai chương trình “tín dụng xanh” 10 nghìn tỷ đồng cho khách hàng cá nhân, tập trung vào nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải. Nhiều chương trình hỗ trợ khách hàng bị thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu thông qua cơ cấu nợ, giảm hoặc miễn lãi suất, giúp nông dân phục hồi sản xuất, bảo đảm an ninh lương thực và thích ứng khí hậu.

Ngân hàng tài trợ mạnh cho các chuỗi lúa gạo, cà phê, trái cây, thủy sản… với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng, tạo việc làm và thu nhập cho hàng triệu lao động nông thôn, góp phần cho SDG 2, 8, 12, 15.

Quản trị Môi trường - Xã hội - Quản trị và đối tác (SDG 16, 17)

Agribank đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Bộ tiêu chuẩn Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) giai đoạn 2024-2030, ban hành Kế hoạch truyền thông thực thi ESG gắn với tăng trưởng xanh. Ngân hàng yêu cầu lồng ghép tiêu chí môi trường, xã hội vào hoạt động tín dụng, đầu tư, quản trị rủi ro và công bố thông tin - bước chuẩn bị thể chế quan trọng cho SDG 16 về thể chế minh bạch.

Thông qua phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp trong chuỗi nông nghiệp, doanh nghiệp công nghệ tài chính và các tổ chức quốc tế, Agribank từng bước hình thành mạng lưới đối tác rộng khắp, phù hợp SDG 17 về quan hệ đối tác vì mục tiêu phát triển bền vững.

Mô hình “Ngân hàng số bền vững Agribank” gắn với SDGs

Trụ cột chiến lược đến năm 2030

Ngân hàng số bền vững cần được xác định là trụ cột chiến lược đến năm 2030, gắn chặt với chiến lược kinh doanh, khẩu vị rủi ro và kế hoạch trung - dài hạn. Mọi quyết định về sản phẩm, tín dụng, đầu tư, công nghệ đều phải được xem xét đồng thời theo hai nhóm tiêu chí:

●    Tác động đến tài chính toàn diện, việc làm và giảm bất bình đẳng (SDG 1, 2, 8, 10);

●    Tác động đến nông nghiệp bền vững, năng lượng sạch, khí hậu và tài nguyên (SDG 2, 7, 13, 15).

Công cụ thực thi SDGs ở khu vực nông nghiệp - nông thôn

Các gói tài khoản, thanh toán, tín dụng, bảo hiểm trên kênh số cần được thiết kế sát nhu cầu hộ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ: từ tín dụng tiêu dùng hạn chế tín dụng đen, cho vay lưu vụ, vay theo chuỗi giá trị đến tín dụng xanh và các chương trình chính sách. Mỗi gói sản phẩm nên “gắn nhãn” với nhóm SDGs cụ thể (ví dụ gói tài chính toàn diện cho hộ nghèo gắn SDG 1, 8; gói tín dụng năng lượng mặt trời mái nhà gắn SDG 7, 13) để dễ đo lường và báo cáo.

Cấu trúc bốn lớp của ngân hàng số bền vững

●    Khách hàng và sản phẩm/dịch vụ số xanh: Phát triển tín dụng xanh số, thẻ/tài khoản “xanh”, tiết kiệm - đầu tư xanh, bảo hiểm nông nghiệp trực tuyến; tận dụng chính sách miễn phí chuyển tiền và các chương trình tín dụng hiện có để đóng gói thành “gói SDGs” như gói xóa nghèo, sinh kế bền vững, thích ứng khí hậu.

●    Vận hành, dữ liệu và hạ tầng số bền vững: Tiến tới ngân hàng “không dùng giấy”, quy trình số hóa gắn tiêu chí môi trường - xã hội. Hình thành Trung tâm dữ liệu ESG kết nối hệ thống ngân hàng lõi, hệ thống phê duyệt tín dụng, trung tâm thanh toán, ATM/CDM, POS, ngân hàng trên điện thoại, ngân hàng lưu động và các nền tảng nông nghiệp số, góp phần cho SDG 9 về hạ tầng và đổi mới sáng tạo.

●    Quản trị rủi ro, vốn và tuân thủ: Coi rủi ro môi trường - xã hội là yếu tố làm tăng rủi ro tín dụng và rủi ro hoạt động; tích hợp vào khẩu vị rủi ro, đánh giá đủ vốn, kịch bản kiểm tra sức chịu đựng. Theo dõi các chỉ tiêu như dư nợ xanh, cơ cấu tín dụng theo mức phát thải, qua đó gắn với SDG 13 và SDG 16.

●    Hệ sinh thái đối tác: Mở rộng hợp tác với doanh nghiệp công nghệ tài chính, tổ chức trung gian thanh toán, doanh nghiệp trong chuỗi giá trị nông nghiệp, tổ chức quốc tế và cơ quan quản lý để hình thành “hệ sinh thái công nghệ tài chính xanh nông nghiệp”, hiện thực hóa SDG 17.

Một số sáng kiến công nghệ tài chính xanh

Nền tảng tài chính số nông thôn

Trên nền chính sách miễn phí chuyển tiền, mạng lưới chi nhánh, ngân hàng lưu động và ứng dụng Agribank Plus, Agribank có thể cùng đối tác công nghệ tài chính xây dựng nền tảng tài chính số dành riêng cho nông thôn. Ngân hàng cung cấp tài khoản, hạn mức tín dụng nhỏ, tiết kiệm, bảo hiểm vi mô, tín dụng xanh; đối tác vận hành ứng dụng nhẹ, tin nhắn, mã phản hồi nhanh, cổng thu hộ - chi hộ và tiện ích quản lý chi tiêu, mùa vụ. Dữ liệu giao dịch trở thành “dấu chân số”, giúp cho vay dựa trên dòng tiền và hành vi, hỗ trợ SDG 1, 2, 8, 10.

Liên minh dữ liệu tín dụng xanh

Agribank cùng doanh nghiệp công nghệ tài chính và doanh nghiệp trong chuỗi lúa gạo, cà phê, trái cây, thủy sản có thể khai thác dữ liệu từ ví điện tử, thanh toán mã QR, chuỗi cung ứng, điện nước, nền tảng nông nghiệp số, cảm biến vi khí hậu… để xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng, phân hạng khách hàng theo “thẻ xanh”. Thẻ xanh liên kết với các sản phẩm vay mùa vụ, vay đầu tư công nghệ tiết kiệm nước, năng lượng tái tạo, nông nghiệp hữu cơ - vừa phục vụ SDG 2, 7, 12, 13, vừa tạo cơ sở dữ liệu huy động vốn khí hậu và vốn ưu đãi.

Khung dữ liệu và báo cáo ESG trên kênh số

Ngân hàng bổ sung trường dữ liệu môi trường - xã hội - quản trị trong hệ thống tín dụng, xây dựng Trung tâm dữ liệu ESG dùng chung, phát triển các bảng theo dõi SDGs cho từng cấp lãnh đạo; đồng thời cung cấp “báo cáo tác động ESG rút gọn” cho khách hàng gửi - vay xanh trên kênh ngân hàng điện tử. Cách làm này tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin và hỗ trợ huy động vốn xanh, gắn với SDG 13, 16, 17.

Phong trào sáng kiến về ngân hàng số bền vững

Các sáng kiến công nghệ tài chính xanh cần gắn với Kế hoạch truyền thông ESG và phong trào thi đua trong toàn hệ thống. Các cuộc thi ý tưởng, nhóm nghiên cứu - sáng kiến về “ngân hàng số bền vững”, “bình dân học vụ số”, thư viện sáng kiến số, chương trình đào tạo nội bộ về SDGs, ESG, tài chính xanh, ngân hàng số sẽ giúp SDGs trở thành “ngôn ngữ chung” trong thiết kế sản phẩm, quy trình và báo cáo của Agribank.

Kết luận

Ngân hàng số bền vững không chỉ là hình ảnh mà là con đường bắt buộc nếu Agribank muốn giữ vai trò trụ cột trong tín dụng nông nghiệp - nông thôn và đồng hành cùng Việt Nam thực hiện Chương trình nghị sự 2030.

Lợi thế mạng lưới rộng khắp, tệp khách hàng lớn, cùng những bước tiến mạnh mẽ về ngân hàng số, tín dụng xanh, dữ liệu số và khung ESG là nền tảng quan trọng để Agribank tiếp tục đi đầu. Dù vẫn còn thách thức về dữ liệu ESG, hạ tầng và kỹ năng số, vốn tự có và chi phí công nghệ, việc xác lập mô hình “Ngân hàng số bền vững Agribank” như trụ cột chiến lược, gắn với công nghệ tài chính xanh, Trung tâm dữ liệu ESG và phong trào sáng kiến nội bộ - cùng sự hỗ trợ chính sách của Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ - sẽ giúp Agribank đóng góp thiết thực cho các SDGs trọng tâm 1, 2, 7, 8, 9, 10, 13, 17, hiện thực hóa tầm nhìn “ngân hàng số bền vững vì nông nghiệp, nông thôn”.

Phạm Phương Trang - Phòng KTNB1, Ban Kiểm soát

Quay trở lại