Trong bối cảnh ngành ngân hàng Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng số hóa, phát triển bền vững và nâng cao năng lực quản trị điều hành, công tác nghiên cứu khoa học và quản lý sáng kiến không còn là hoạt động bổ trợ, mà đang dần trở thành “hạt nhân tri thức”, góp phần quan trọng trong việc hình thành chiến lược, chính sách, cải tiến sản phẩm và quản trị rủi ro. Những ngân hàng có quy mô lớn, mạng lưới hoạt động rộng như Agribank càng cần một cơ chế tổ chức nghiên cứu, quản lý sáng kiến khoa học thống nhất, bài bản và đặc biệt phải mang tính ứng dụng thực tiễn cao.

Tại buổi làm việc với Ủy ban Chính sách (UBCS) ngày 23/10/2025, Chủ tịch Hội đồng thành viên đã nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới tư duy nghiên cứu trong toàn hệ thống, đưa hoạt động nghiên cứu và sáng kiến khoa học trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy hiệu quả kinh doanh và chất lượng quản trị. Chủ tịch ghi nhận UBCS đã phát huy tinh thần trách nhiệm và năng lực tham mưu trong tham gia tích cực vào quá trình rà soát, sửa đổi quy chế nội bộ, thẩm định sáng kiến cấp cơ sở và góp ý ban hành nhiều văn bản quan trọng. Tuy vậy, cũng chỉ ra những hạn chế mang tính hệ thống: dữ liệu sáng kiến phân tán, quy trình theo dõi chủ yếu thủ công dẫn đến hạn chế trùng lặp; xác định đầu bài nghiên cứu cho các đơn vị còn chưa chủ động. Đây là những khoảng trống cần được kiện toàn theo hướng chủ động hơn, tiêu chuẩn hóa hơn và hiện đại hóa bằng công nghệ số để chuyển hoạt động nghiên cứu, sáng kiến phát huy hiệu quả trong thời gian tới.

Hội đồng khoa học Agribank tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học

Cùng với đó, tại buổi họp ngày 18/11/2025, Hội đồng thành viên đã thảo luận và thống nhất chủ trương chuyển nhiệm vụ Thường trực Hội đồng khoa học, tổ chức thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng kiến tại Agribank từ UBCS về Trường Đào tạo cán bộ (ĐTCB). Đây là bước phân vai nhằm tập trung mạng điều phối tri thức khoa học về đơn vị có lợi thế triển khai đào tạo, thử nghiệm, nghiệm thu và nhân rộng kết quả sáng kiến trong hệ thống. Tuy vậy, ý nghĩa quan trọng hơn nằm ở tinh thần tiếp diễn nguyên tắc: Dù đầu mối là UBCS hay Trường ĐTCB, hoạt động nghiên cứu và quản lý sáng kiến vẫn sẽ vận hành theo cùng một logic cải cách như tinh thần kết luận tại buổi làm việc với UBCS của Chủ tịch Hội đồng thành viên. Điều đó đảm bảo rằng, nguyên tắc hành động chiến lược, cấu trúc thẩm định, chuẩn hóa dữ liệu và yêu cầu ứng dụng thực tiễn sẽ không thay đổi, không gián đoạn dù phân vai đơn vị đầu mối.

Hiện trạng và điểm nghẽn cốt lõi

Thời gian qua, số lượng sáng kiến và đề tài nghiên cứu gửi về đề nghị công nhận trong toàn hệ thống khá dồi dào, thể hiện tinh thần đổi mới tích cực của đội ngũ người lao động tại Agribank. Tuy nhiên, công tác quản lý và khai thác dữ liệu sáng kiến vẫn còn thiếu nền tảng tập trung, thống nhất. Từ thực tiễn triển khai, một số vấn đề đáng chú ý trong công tác nghiên cứu và quản lý sáng kiến khoa học có thể điểm lại như sau:

Một là, hệ thống đề tài, sáng kiến còn phân tán, thiếu tính liên thông. Mỗi chi nhánh, đơn vị gửi đề xuất sáng kiến, đề tài về Hội đồng khoa học (qua đơn vị thường trực là UBCS), quá trình tổng hợp, phân loại và theo dõi chủ yếu dựa trên báo cáo từng đợt, file mềm excel, chưa có hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung.

Hai là, một số sáng kiến mang tính hình thức. Một số đề tài, sáng kiến có phạm vi rộng, thiếu chỉ tiêu đánh giá rõ ràng, hoặc dừng ở mức độ “tổng kết kinh nghiệm” mà chưa đưa ra giải pháp mới có khả năng nhân rộng. Nguyên nhân một phần do khâu định hướng ban đầu chưa rõ; phần khác do thiếu cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa kết quả nghiên cứu và việc điều chỉnh quy chế, quy trình, sản phẩm cụ thể.

Việc phân tích tác động của các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế chính sách và các sáng kiến chủ yếu vẫn dựa vào kinh nghiệm chuyên môn, chưa tận dụng đầy đủ các công cụ phân tích dữ liệu, mô hình định lượng hiện đại. Điều này hạn chế khả năng dự báo, đánh giá rủi ro và đo lường hiệu quả sau ban hành.

Ba là, chưa hình thành rõ nét văn hóa nghiên cứu, sáng kiến gắn với KPI và đánh giá hiệu quả. Mặc dù số lượng sáng kiến tương đối lớn, nhưng cơ chế khuyến khích, khen thưởng, gắn kết quả nghiên cứu với đánh giá hoàn thành nhiệm vụ, quy hoạch,… chưa thực sự tạo động lực cho cán bộ. Nhiều người vẫn coi sáng kiến là “phần việc thêm” chứ chưa xem đó là một bộ phận cần thiết của hoạt động chuyên môn.

Phát huy công tác nghiên cứu, quản lý sáng kiến khoa học tại Agribank trong thời gian tới

Để hiện thực hóa tinh thần định hướng, thời gian tới cần triển khai một hệ thống giải pháp như sau:

Thứ nhất - Xây dựng danh mục nghiên cứu chủ động. Tăng cường tính chủ động rà soát và đề xuất các đầu bài/đầu mục nghiên cứu phù hợp cho Chi nhánh, đơn vị nghiệp vụ.

UBCS/Trường ĐTCB tiếp tục phối hợp với đơn vị thành viên xây dựng danh mục, chủ đề nghiên cứu hằng năm, gắn với chiến lược kinh doanh và quản trị rủi ro, bám sát tinh thần Nghị quyết 01 của Hội đồng thành viên, tuân thủ pháp lý và chuyển đổi số.

UBCS/Trường Đào tạo cán bộ giữ vai trò đầu mối kết nối giữa Trụ sở chính và Chi nhánh, định kỳ làm việc trực tiếp cùng đơn vị thành viên để nắm bắt nhu cầu thực tiễn, từ đó xác định đầu bài nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao và giàu ý nghĩa tham mưu chiến lược. Kết quả nghiên cứu phải có tính thực tiễn, phù hợp, có thể tham khảo áp dụng trong hoạt động ngân hàng.

Danh mục ưu tiên trong năm 2026 có thể gồm nhưng không giới hạn: tối ưu hoá năng lực thẩm định tín dụng bằng dữ liệu lớn - mô hình AI; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững hướng tới thông lệ quốc tế; ứng dụng công nghệ thông tin trong phân tích dữ liệu, phát triển sản phẩm dịch vụ mới,..

Thứ hai - Xây dựng kho dữ liệu sáng kiến tập trung - chuẩn hóa trường thông tin

Việc xây dựng kho tri thức sáng kiến, nghiên cứu khoa học tập trung là nhiệm vụ trọng tâm. Tập trung số hóa quy trình đề xuất, phê duyệt, thẩm định, lưu trữ sáng kiến khoa học trên toàn hệ thống, hướng đến hình thành một kho dữ liệu tập trung phục vụ truy xuất nhanh, so sánh, đánh giá hiệu quả theo thời kỳ. Dữ liệu sáng kiến phải được chuẩn hóa trường thông tin, có phân loại theo lĩnh vực (tín dụng, rủi ro hoạt động, chuyển đổi số, ESG, sản phẩm dịch vụ…) kèm minh chứng thực tế và kết quả ứng dụng tại đơn vị triển khai. Điều này giúp tránh tình trạng phân tán dữ liệu và thiếu đồng bộ trong thống kê, quản lý.

Thứ ba - Đẩy mạnh khảo sát thực địa

Các nhóm nghiên cứu phải có “đi thực địa” như một phần bắt buộc trong đề tài và sáng kiến cấp cơ sở. Tại từng chi nhánh vùng nông nghiệp nông thôn - đô thị - vùng rủi ro tập trung cao, nhóm nghiên cứu phối hợp phòng ban nghiệp vụ thực hiện khảo sát theo một bộ câu hỏi nghiên cứu chuẩn, mô hình phân tích định lượng/định tính; thu thập số liệu trước - sau áp dụng; phỏng vấn phòng ban nghiệp vụ; đánh giá tính tuân thủ quy định và các điểm chồng chéo, rủi ro trong đề xuất; cập nhật phản hồi ứng dụng thực tế để nghiệm thu chính sách nội bộ.

Khảo sát không chỉ để xem đề tài có “đúng thực tế không”, mà để xác định đầu mục nghiên cứu mới cho năm sau, giúp UBCS/Trường ĐTCB có cơ sở đề xuất sửa đổi chính sách nội bộ và chuẩn hoá quy trình nghiên cứu, sáng kiến.

Thứ tư - Ứng dụng AI và công nghệ phân tích để nâng cao hiệu quả nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu, sáng kiến cần được xử lý bằng công nghệ phân tích hiện đại nhằm phát hiện, cảnh báo, so sánh, kiểm chứng tính thực chất của sáng kiến. Các mô hình AI có thể hỗ trợ đánh giá tính hợp lý, phát hiện bất thường trong hồ sơ đề xuất sáng kiến, đo mức độ tác động dự báo, đồng thời rút ngắn quy trình tổng hợp, theo dõi tập trung. Các ngân hàng tiên tiến trên thế giới đều ứng dụng AI trong quản lý sáng kiến để tối ưu hóa tri thức doanh nghiệp và ra quyết định chiến lược. Việc tích hợp AI sẽ là bước đột phá trong năng lực tham mưu và hiện đại hoá phương thức làm việc. Điều này phù hợp với tinh thần “tăng cường số hoá, khai thác dữ liệu lớn và ứng dụng AI trong rà soát, phát hiện rủi ro và chồng chéo nội bộ quy chế, quy trình sáng kiến” theo kết luận tại buổi làm việc với Chủ tịch Hội đồng thành viên.

Thứ năm - Gắn sáng kiến với KPI và khuyến khích nhân sự

Mọi sáng kiến cần đảm bảo: thực chất, đo lường được, ứng dụng được. Ưu tiên nhân rộng các sáng kiến có dữ liệu minh chứng và đã mang lại tác động rõ ràng tại chi nhánh hoặc đơn vị triển khai thí điểm. Kiên quyết loại bỏ các đề xuất mang tính hình thức, thiếu kiểm chứng. Mỗi đề tài sáng kiến phải đi kèm kế hoạch ứng dụng, KPI đánh giá mức độ hiệu quả, báo cáo định lượng/định tính sau triển khai nhằm bảo đảm giá trị tham mưu chiến lược và cải tiến sản phẩm, quy trình, chính sách.

Tích hợp sáng kiến, nghiên cứu vào KPI đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ toàn hệ thống. KPI có thể gồm 5 trục: (i) Phê duyệt: Số đề tài/sáng kiến được thẩm định - phê duyệt chủ trương; (ii) Ứng dụng: Tỷ lệ sáng kiến có áp dụng thí điểm và đạt KPI tác động trước - sau; (iii) Hiệu quả tài chính: Tác động đến doanh thu, chi phí, ROA trước - sau áp dụng…; (iv) Ý nghĩa phi tài chính: tăng độ tuân thủ chính sách nội bộ, độ phủ khách hàng hoặc cải tiến quy trình,…; (v) Nhân rộng: Số sáng kiến/đề tài được nhân rộng trong kho dữ liệu tập trung và được các chi nhánh học lẫn nhau, áp dụng tham khảo.

Cơ chế khen thưởng cần có cả phần tài chính và danh hiệu thi đua, ưu tiên các sáng kiến tác động trực tiếp đến hoạt động toàn hệ thống (ví dụ: cải tiến quy trình nội bộ, mô hình thẩm định rủi ro hoạt động, cảnh báo gian lận tín dụng bằng AI, nâng cao hiệu quả quản yếu vốn nhà nước và độ tuân thủ pháp lý mới).

Nhóm nghiên cứu đề tài cấp Agribank chuẩn bị bảo vệ đề tài trước Hội đồng nghiệm thu

Có thể nói, việc phát huy công tác nghiên cứu và quản lý sáng kiến khoa học tại Agribank cần được xem là một trọng tâm chiến lược của Hội đồng thành viên và Ban điều hành; là cơ chế nuôi dưỡng tri thức tổ chức và là động lực cải tiến quy trình - sản phẩm - chính sách - nhân sự trong nội bộ hệ thống. Bằng sự vào cuộc đồng bộ của nhiều đơn vị trong các trục nghiên cứu - nhân sự - đào tạo tri thức hệ thống, cùng việc ứng dụng công nghệ AI, Big data và đi thực địa, kho tri thức nội bộ sáng kiến khoa học sẽ được khai thác trọn vẹn như một “ngân hàng tri thức” của Agribank, mang lại tác động bền vững cho toàn hệ thống chi nhánh trải dài từ đô thị đến địa bàn nông nghiệp nông thôn của Việt Nam.

Nguyễn Thị Gấm - Ủy ban Chính sách Agribank

Quay trở lại