Giữa những cánh rừng keo trải dài ở Xuân Du, Mậu Lâm (Thanh Hóa), một chuỗi giá trị đang dần hình thành: từ người trồng rừng, doanh nghiệp chế biến đến thị trường xuất khẩu. Đằng sau chuỗi liên kết ấy là câu chuyện “làm ăn” của một doanh nghiệp địa phương và cũng  là cách dòng vốn tín dụng xanh của Agribank đang âm thầm tạo nên một hệ sinh thái lâm nghiệp bền vững.

Từ “người chở thuê” đến mắt xích trung tâm của chuỗi giá trị lâm nghiệp

Hành trình của Công ty TNHH ĐTTM Bảo Thành là điển hình cho sự chuyển dịch từ khai thác thô sang chế biến theo chuỗi giá trị. Ít ai ngờ, khởi đầu của doanh nghiệp này lại xuất phát từ chiếc xe tải chở keo thuê của ông Đỗ Xuân Bình. Trong những năm tháng gắn bó với cung đường vận chuyển, ông Bình chứng kiến thực trạng xót xa khi những thân gỗ keo – thành quả nhiều năm chăm sóc của người dân chỉ được bán với giá rẻ mạt dưới dạng gỗ dăm hoặc củi. Trong khi đó, ở các công đoạn sau, những đơn vị sở hữu công nghệ lại tạo ra sản phẩm tinh xảo, thu về giá trị thặng dư gấp nhiều lần.

Ông Đỗ Xuân Bình, Giám đốc Công ty TNHH ĐTTM Bảo Thành cùng cán bộ Agribank khảo sát công xưởng gỗ Bảo Thành

Sự quan sát thực tế ấy thôi thúc ông Bình thay đổi lộ trình. Thay vì chỉ là một mắt xích vận tải trung gian, ông quyết tâm bước chân vào lĩnh vực sản xuất. Tuy nhiên, ông sớm nhận ra rằng muốn tồn tại và đưa sản phẩm ra biển lớn, đặc biệt là các thị trường khó tính như châu Âu hay Mỹ, doanh nghiệp bắt buộc phải có "giấy thông hành" quốc tế. Đó chính là chứng chỉ FSC (Forest Stewardship Council) – tiêu chuẩn vàng về quản lý rừng bền vững.

Giấc mơ FSC được ông Bình theo đuổi suốt gần một thập kỷ. Đây là hành trình đầy thử thách, đòi hỏi sự kiên nhẫn và tiềm lực tài chính vững vàng. Doanh nghiệp phải thay đổi toàn bộ quy trình vận hành, từ kiểm soát nguồn gốc giống, kỹ thuật chăm sóc đến thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc nghiêm ngặt. Việc liên kết vùng nguyên liệu với hàng nghìn hộ dân cũng là bài toán khó khi phải thuyết phục họ từ bỏ thói quen canh tác cũ để tuân thủ các quy định khắt khe.

Công ty TNHH ĐTTM Bảo Thành được khởi đầu từ chuyến xe chở keo như này

Đến nay, Công ty Bảo Thành đã khẳng định vị thế với vùng nguyên liệu rộng khoảng 3.300 ha. Để duy trì chuỗi liên kết, doanh nghiệp triển khai cơ chế hỗ trợ trực tiếp: 350.000 đồng/ha cho các hộ tham gia mô hình FSC và thưởng thêm 20.000 đồng/tấn khi thu mua nguyên liệu đạt chuẩn. Với tổng mức cấp tín dụng 41,5 tỷ đồng từ Agribank, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống máy móc hiện đại, tạo việc làm cho gần 30 lao động trực tiếp và bao tiêu sản phẩm cho hàng nghìn hộ dân. Từ một người lái xe thuê, ông Bình đã dựng nên một "hệ sinh thái xanh", nâng tầm giá trị cây keo xứ Thanh.

Người trồng rừng bước vào chuỗi giá trị: Từ bị động sang chủ động

Trong hệ sinh thái này, người nông dân không còn là đối tượng yếu thế mà trở thành mắt xích chiến lược. Trước đây, trồng rừng tại Thanh Hóa phần lớn mang tính tự phát. Người dân thường khai thác non cây keo để giải quyết nhu cầu tài chính tức thời, dẫn đến chất lượng gỗ thấp và giá bán bấp bênh. Tình trạng bị thương lái ép giá hoặc thiếu vốn đầu tư tái thiết là câu chuyện thường nhật.

Ông Bùi Văn Hoạt (xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa) vay vốn của Agribank để mở rộng rừng trồng keo và tham gia hệ sinh thái lâm nghiệp bền vững của Bảo Thành

Sự thay đổi bắt đầu khi dòng vốn tín dụng xanh chạm đến từng hộ gia đình. Điển hình như trường hợp ông Bùi Văn Hoạt tại xã Xuân Du. Với khoản vay 600 triệu đồng từ Agribank Chi nhánh Nam Thanh Hóa, ông Hoạt mạnh dạn đầu tư mô hình kinh tế rừng kết hợp chăn nuôi quy mô lớn. Lần đầu tiên tiếp cận vốn ngân hàng, ông không chỉ có kinh phí mua giống tốt, phân bón mà còn học được cách lập kế hoạch tài chính, tính toán chu kỳ sinh trưởng của cây rừng để tối ưu hóa lợi nhuận.

Quan trọng hơn, khoản vay không đứng một mình. Khi tham gia vào chuỗi liên kết với doanh nghiệp, sản phẩm đầu ra của người trồng rừng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường tự do mà có nơi bao tiêu ổn định. Điều đó giúp người dân mạnh dạn đầu tư dài hạn hơn, thay vì khai thác ngắn hạn để “chắc ăn”.

Khi có vốn và thị trường, người dân có động lực tuân thủ các quy trình kỹ thuật, dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình manh mún sang bền vững và chuyên nghiệp.

FSC- “Tấm vé” khắt khe cho hành trình ra biển lớn

Với Công ty TNHH ĐTTM Bảo Thành, tiêu chuẩn FSC không chỉ là “cánh cửa” vào thị trường quốc tế mà còn là phép thử về năng lực quản trị. Theo ông Phạm Thành Đồng, chuyên gia tư vấn FSC của Công ty cổ phần Green Forest, doanh nghiệp và người dân phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về quản lý rừng, truy xuất nguồn gốc, môi trường và trách nhiệm xã hội.

Với ông Đỗ Xuân Bình, đây là hành trình dài hơi. FSC không phải chứng chỉ đạt được một lần mà được đánh giá định kỳ hằng năm bởi các tổ chức quốc tế. “Có những thời điểm chi phí tăng lên rất lớn, quy trình thì ngày càng chặt chẽ hơn, nhưng nếu không đi theo con đường này thì sản phẩm khó có thể bước ra thị trường lớn”, ông Bình chia sẻ.

Ông Phạm Thành Đồng, chuyên gia tư vấn FSC cho Bảo Thành chia sẻ những khó khăn và yêu cầu nghiêm ngặt để có được chứng chỉ rừng bền vững

Ở góc độ bản chất, FSC chính là cách các nguyên tắc về bền vững được hiện thực hóa trong lâm nghiệp: rừng được quản lý bền vững hơn, sinh kế người dân được cải thiện và chuỗi sản phẩm trở nên minh bạch.

Trên nền tảng đó, ông Bình đang hướng tới bước đi tiếp theo là phát triển tín chỉ carbon từ rừng. Khi giá trị của rừng không chỉ nằm ở gỗ mà còn ở khả năng hấp thụ carbon, dư địa kinh tế của ngành lâm nghiệp được mở rộng đáng kể.

Sản phẩm đã qua chế biến chờ xuất khẩu của Công ty Bảo Thành

Nhìn lại chặng đường đã qua, Giám đốc Bảo Thành cho rằng để duy trì được vùng nguyên liệu đạt chuẩn và đầu tư hệ thống chế biến, yếu tố then chốt là dòng vốn ổn định và dài hạn. “Nếu không có sự đồng hành kịp thời của Agribank, doanh nghiệp khó có thể đi được đến hôm nay – từ xây dựng vùng nguyên liệu FSC đến đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất và liên kết với người dân”, ông nói.

Trong bối cảnh hướng tới Net Zero, những diện tích rừng đạt chuẩn FSC của Bảo Thành có thể trở thành nguồn tài nguyên mới, tạo “giá trị kép” vừa từ sản phẩm gỗ, vừa từ tín chỉ carbon. Tuy nhiên, đây là bài toán dài hạn, đòi hỏi nguồn vốn bền bỉ để duy trì rừng trong suốt chu kỳ hấp thụ carbon.

Dòng vốn xanh và sự hình thành hệ sinh thái lâm nghiệp bền vững

Nếu chỉ nhìn vào từng doanh nghiệp hay từng hộ dân, câu chuyện có thể dừng ở những nỗ lực riêng lẻ. Nhưng khi đặt trong bức tranh tín dụng của Agribank Chi nhánh Nam Thanh Hóa, có thể thấy một cấu trúc lớn hơn đang hình thành.

Đến cuối tháng 2/2026, dư nợ tín dụng xanh của chi nhánh đạt khoảng 6.900 tỷ đồng, chiếm gần 32% tổng dư nợ. Trong đó, riêng lĩnh vực lâm nghiệp bền vững đạt hơn 1.113 tỷ đồng, với hơn 5.100 khách hàng vay vốn. Tổng dư nợ toàn chi nhánh đạt trên 21.000 tỷ đồng, trong đó tỷ trọng đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn luôn duy trì trên 75%.

Ông Nguyễn Quang Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du cho rằng sự tham gia của doanh nghiệp và Agribank đã góp phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương

Đáng chú ý, dòng vốn không chỉ tập trung vào một khâu mà trải dài theo chuỗi giá trị: từ trồng rừng, thu mua nguyên liệu đến chế biến và xuất khẩu. Tổng dư nợ cho vay các mô hình trồng rừng gắn với phát triển lâm nghiệp bền vững đạt khoảng 1.819 tỷ đồng, trong đó 1.113 tỷ đồng dành cho trồng rừng và 706 tỷ đồng cho chế biến, xuất khẩu.

Hiệu quả kinh tế của chuỗi này cũng dần thể hiện rõ. Năm 2025, doanh thu xuất khẩu sản phẩm gỗ của các doanh nghiệp trên địa bàn đạt khoảng 53 triệu USD; chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026 đã đạt hơn 20,5 triệu USD.

Theo bà Trịnh Thị Kim Liên, Phó Giám đốc Agribank Chi nhánh Nam Thanh Hóa, định hướng của ngân hàng là tiếp tục ưu tiên các mô hình sản xuất gắn với chuỗi liên kết, đặc biệt là những dự án hướng tới tiêu chuẩn FSC và phát triển bền vững. Ngân hàng không những cung cấp vốn mà còn phối hợp với chính quyền địa phương và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái sản xuất – tiêu thụ hiệu quả, minh bạch và thân thiện với môi trường.

Những cánh rừng keo đang dần trở thành tài sản kinh tế dài hạn của bà con xứ Thanh

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Quang Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du cho rằng sự tham gia của doanh nghiệp và Agribank đã góp phần quan trọng trong việc phát triển kinh tế gắn với bền vững. Khi người dân có vốn, có đầu ra và có định hướng sản xuất rõ ràng, hiệu quả từ rừng không chỉ dừng ở thu nhập trước mắt mà còn tạo nền tảng lâu dài cho phát triển địa phương.

Từ những cánh rừng keo ở Xuân Du, ở Mậu Lâm, một cấu trúc giá trị mới đang dần định hình, nơi người dân, doanh nghiệp và ngân hàng không còn đi riêng lẻ mà gắn kết trong một chuỗi thống nhất. Khi dòng vốn được dẫn vào đúng hướng, rừng không chỉ là nguồn nguyên liệu mà trở thành tài sản kinh tế dài hạn.

Câu chuyện của Bảo Thành cho thấy, từ FSC đến tín chỉ carbon là hành trình tích lũy giá trị. Và ở đó, tín dụng xanh chính là “mạch dẫn” để những cánh rừng xứ Thanh bước vào một không gian tăng trưởng mới.

Minh Nguyệt

Quay trở lại